სოციალურ მეცნიერებათა კვლევის მეთოდები

მეოთხე (პირველი) შეხვედრა

• ლექცია:
  • სოციალური კვლევის დიზაინი და ეტაპები
  • ლიტერატურის მიმოხილვა

• წინა ლექციების გახსენება - კვლევის ორი პარადიგმა

• აღიარებული (დამკვიდრებული) და რევოლუციური მეცნიერება
• პარადიგმები
  • პარადიგმისადმი ერთგულება

• ლიტერატურის მიმოხილვა
• კონცეფციები და თეორიები
• კვლევის კითხვა
• დაკვირვების ობიექტების შერჩევა
• მონაცემთა შეგროვება
• მონაცემთა ანალიზი
• ანგარიშის მომზადება

• კვლევის კითხვა 👍
• კონცეფციები და თეორიები 👍
• ლიტერატურის მიმოხილვა 👍
• დაკვირვების ობიექტების შერჩევა 🔜
• მონაცემთა შეგროვება 🔜
• მონაცემთა ანალიზი 🔜
• ანგარიშის მომზადება 🔜

• ეს არის შეკითხვა, რომელიც აჯამებს, თუ რის გაგება გსურთ თქვენი კვლევის მეშვეობით.
• ტიპიური კვლევის კითხვა დაახლოებით მსგავსი ფორმატისაა:
  • რა ფაქტორები (a, b, c) წინასწარმეტყველებენ შედეგს (y)?
  • რა არის ამა თუ იმ მოვლენის მიზეზი და შედეგი?
  • ამა თუ იმ ფენომენის შეფასება (აქვს თუ არა y-ს ისეთი ეფექტი, რომელსაც მას მიაწერენ?)
  • ამა თუ იმ ფენომენის აღწერა (რა ნიშან-თვისებებია აქვს y-ს?)
  • კარგი პრაქტიკის შემუშავება (როგორ შეგვიძლია, გავაუმჯობესოთ y?)
  • გაძლიერება (როგორ შეიძლება, გავაუმჯობესოთ მათი მდგომარეობა, ვისაც ვიკვლევთ?)
  • შედარება (a და b განსხვავდებიან ერთმანეთისგან x-თან მიმართებაში?)

• ,,წინამდებარე სტატიაში განვიხილავთ პოსტსაბჭოთა საქართველოში ე.წ. კეთილდღეობის სახელმწიფოს მუშაობის პრინციპებს. კერძოდ, ვსწავლობთ, თუ რა არის მატერიალური სიკეთის განაწილების ლოგიკა და ახდენს თუ არა მასზე ზეგავლენას ბაზარი, ბიუროკრატია, ინფრასტრუქტურული თავისებურებები თუ სხვა ფაქტორები" (Collier & Way, 2004)
• ,,ჩვენ განვიხილავთ, თუ როგორ ხდება ტურიზმის მარკეტინგის გზით ქალაქ წყალტუბოს ისტორიის თხრობა და რა როლს ასრულებენ მასში იძულებით გადაადგილებული პირები" (გამოცემის პროცესში, Harris-Brandts & Sichinava, 2020)
• ,,დაკავშირებულია თუ არა სამართლებრივი დევნის ხარისხი საქართველოს საზოგადოებაში არსებულ შეხედულებებთან, რომ დასჯა აუცილებელია, რათა ადამიანებს კანონის მიმართ დადებითი დამოკიდებულება ჰქონდეთ?“ (Slade & Kupatadze, 2017).
• ,,ჩვენი ამოცანაა, ვაჩვენოთ, იწვევს თუ არა ემოციები და ვიქტიმიზაცია საგარეო-პოლიტიკურ განწყობებს (Zeitzoff & Kupatadze, 2019).
• ,,რა წარმოადგენს საჯარო პოლიტიკის იმ ჩარევებს, რომლებიც საქართველოში სამარშრუტო ტაქსებით საქალაქთაშორისო გადაადგილებას უფრო უსაფრთხოს გახდის?” (CRRC, 2017)

• თავისუფლად შეიძლება, რომ შესწავლის ფარგლებში, კვლევის კითხვა დაზუსტდეს, ან - შეიცვალოს
• კვლევითი კითხვები გვეხმარება შემდეგში:
  • ლიტერატურის ძიება;
  • მეთოდოლოგიურ არჩევანი;
  • რა მონაცემები უნდა მოგროვდეს;
  • როგორ უნდა გაანალიზდეს მონაცემები;
  • მკითხველს ხელი შევუწყოთ, ზუსტად მიყვეს ჩვენს მიერ ჩამოყალიბებულ არგუმენტს.

რა ცნებებს ვიყენებთ, რა თეორიებზე დაყრდნობით, როგორ ვაფასებთ შესასწავლ ცნებებს?

• ცნება წარმოადგენს ამა თუ იმ ფენომენის განზოგადებულ, ლინგვისტურ შესატყვისს

• ცნება არის სიმბოლო და არა - კონკრეტული ფენომენი

• მეცნიერები ამა თუ იმ ფენომენს სახელს არქმევენ, რათა სხვებისთვის აღწერა გაუადვილდეთ

• ცნებები ამა თუ იმ ფენომენის კლასიფიკაციის თუ დაჯგუფებისთვისაა საჭირო

• ცნებების მეშვეობით ხდება თეორიის აგება

• კონცეპტუალიზაცია: ცნების აღწერა სხვა ცნებების მეშვეობით

• ცნებების (კონცეპტების) განვითარების და ჩამოყალიბების პროცესი
• ჩამოვაყალიბოთ ამა თუ იმ ცნების სიტყვიერი და გასაგები განმარტება, თუ რას მოვიაზრებთ ამ სიტყვის ქვეშ

სიტყვიერი განსაზღვრება: საზოგადოებაში პიროვნების მდგომარეობა მისი მნიშვნელობის მიხედვით (Oxford Living Dictionary)

• რას მოიცავს სოციალური სტატუსი? Hollingshead, A. (1975): Four factor index of social status
  • განათლება
  • საქმიანობა
  • სქესი (გენდერი)
  • ოჯახური მდგომარეობა

• კონცეპტუალიზაცია უნდა მოიცავდეს ფენომენის ყველა უნიკალურ თვისებას
• განმარტებაში არ გამოვიყენოთ განმარტებითი ტერმინები
• განმარტება უნდა იყოს პოზიტიური
• კონცეპტუალიზაცია უნდა მოიცავდეს მკაფიო ტერმინებს

• თვისებრივი და რაოდენობრივი კვლევების კონცეპტუალიზაცია
• თვისებრივი კონცეპტუალიზაცია:
  • როგორც წესი, ჩვენ მონაცემთა მოგროვების პროცესში ვფიქრობთ კონცეფციების შესახებ
  • კვლევისას, ჩვენ კონცეფციებს ვუკავშირებთ კონკრეტულ მნიშვნელობებს და ვცდილობთ, დავადგინოთ კავშირები ამ იდეებს შორის.

• როგორ გავზომავთ ამა თუ იმ ცნებას

• განათლება:
  • განათლების მიღწეული დონე
• საქმიანობა:
  • ISCO-88 კოდები
• სქესი:
  • მამაკაცი
  • ქალი
• ოჯახური მდგომარეობა:
  • დასაოჯახებელი
  • დაოჯახებული
  • განქორწინებული
  • ქვრივი
  • სხვა

• კონკრეტული კლასიფიკაციის (ad hoc) თეორიები
• ტაქსონომია
• კონცეპტუალური სტრუქტურა
• თეორიული სისტემა

• თეორიული სისტემა: ტალკოტ-პარსონსის სოციალური სისტემების მოდელი
  • სიტუაციური ობიექტების კლასიფიკაცია
  • ობიექტებისადმი დამოკიდებულება
  • პასუხი სისტემის გამოწვევებისადმი

• კონცეპტუალური სტრუქტურა: ნებისმიერ დასავლურ საზოგადოებაში, პოლიტიკური პარტიებისადმი მიკუთვნება ეფუძნება სოციალურ დაპირისპირებებს, რომლებიც ე.წ. დიდი რევოლუციების შედეგად აღმოცენდნენ

• ტაქსონომია: დაპირისპირებები
  • ცენტრი-პერიფერია
  • ქალაქი-სოფელი
  • დამსაქმებელი-დასაქმებული
  • ეკლესია-სახელმწიფო

• კონკრეტული კლასიფიკაცია:
  • ტერიტორიულ ერთეულში საქალაქო მოსახლეობის წილი
  • მემარცხენე პოლიტიკური პარტიის მიერ მიღებული ხმები
  • რელიგიური კუთვნილება

• კონკრეტული კლასიფიკაცია:
  • ტერიტორიულ ერთეულში საქალაქო მოსახლეობის წილი
  • მემარცხენე პოლიტიკური პარტიის მიერ მიღებული ხმები
  • რელიგიური კუთვნილება

• ვნახოთ, რა დაწერილა ჩვენი საკვლევი საკითხის ირგვლივ, რათა 🚲 ხელახლა არ გამოვიგონოთ
• ვაჩენოთ, რომ სამეცნიერო ლიტერატურასთან მუშაობა შეგვიძლია,
• გავამყაროთ არგუმენტი, რომ ჩვენი კვლევა და მიდგომა მნიშვნელოვანია

• რა ვიცით საკვლევის საკითხის შესახებ?
• რა კონცეფციები და თეორიებია მნიშვნელოვანი ჩვენს საკვლევ საკითხში?
• რა მეთოდები და სტრატეგიები გამოყენება მსგავს კვლევებში?
• არსებობს თუ არა რაიმე მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობები ან არათანმიმდევრულობა კვლევებში?
• არსებობს თუ არა პასუხგაუცემელი კითხვები?

• ჩაინიშნეთ საინტერესო და მნიშვნელოვანი პასაჟები

• ჩაინიშნეთ საინტერესო და მნიშვნელოვანი პასაჟები
• იკითხეთ კრიტიკულად - იფიქრეთ იმაზე, თუ როგორ უკავშირდება ეს კონკრეტული ტექსტი სხვა მასალებს, რასაც უკვე გაეცანით? რა თეორიები აქვთ მოყვანილი ავტორებს არგუმენტაციისთვის? რა არის ამ კვლევის შედეგი?
• ლიტერატურას ვარჩევთ კვლევითი კითხვიდან გამომდინარე, ამასთან ეს კვლევის საჭიროების ჩვენების კარგი საშუალებაცაა

• ლიტერატურის მიმოხილვა დაწერის შემდეგ არ უნდა დავივიწყოთ - მონაცემთა ანალიზისა და ინტერპრეტაციის დროს მას აუცილებლად ვუბრუნდებით
• ლიტერატურის მიმოხილვა დაწერის შემდეგ შეიძლება, თავიდან შეივსოს - ახალი მასალებით, იდეებით და კონცეფციებით
• ლიტერატურის მიმოხილვა ტექსტების შეჯამება არ არის

• უნდა წაიკითხოთ ჩემს მიერ მითითებული სამი სტატია ქართულ ენაზე;
• ჩემს მიერ მომზადებული სახელმძღვანელო კითხვების მიხედვით, მოამზადეთ ლიტერატურის მიმოხილვა (ინსტრუქციები დაიდება e-learning.tsu.ge-ზე);
• დავალება უნდა გამოგზავნოთ e-learning.tsu.ge-ის მეშვეობით, მომდევნო ლექციის დაწყებამდე